Toshkent yashil hududlarida biologik himoya kuchaytirilmoqda: daraxtlar va bioxilma-xillik nazorat ostida
Toshkent shahrida yashil hududlarni asrash va ularning ekologik barqarorligini ta’minlash maqsadida keng ko‘lamli fitosanitar va biologik himoya tadbirlari amalga oshirilmoqda. Xususan, manzarali va mevali daraxtlar, gul va butasimon o‘simliklarni zararkunanda hamda kasalliklardan himoya qilish yo‘nalishida tizimli ishlar olib borilayotgani kuzatilmoqda.
Mazkur jarayonlarda Toshkent shahar O‘simliklar karantini va himoyasi boshqarmasi inspektorlari faol ishtirok etmoqda. Ular tomonidan poytaxtning turli tumanlarida mavjud ignabargli daraxtlar, jumladan, mojjevelnik (archa turkumiga mansub) o‘simliklariga maxsus ishlov berish ishlari yo‘lga qo‘yilgan. Bu tadbirlar o‘simliklarning sog‘lom o‘sishini ta’minlash, ularni zararkunandalardan himoya qilish va shahar hududida tabiiy biofonni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, dunyo miqyosida ignabargli o‘simliklarning qariyb 400 ga yaqin turi mavjud bo‘lib, O‘zbekiston hududida asosan archa turkumiga mansub navlar uchraydi. Ushbu o‘simliklar uchun eng xavfli zararkunandalardan biri — archa unsimon qurti hisoblanadi. Mazkur hashorat daraxtning novda va barglariga yopishib olib, uning oziqlanish jarayonini buzadi va natijada o‘simlikning qurib qolishiga olib kelishi mumkin.
Shu kabi salbiy holatlarning oldini olish maqsadida biologik kurash usullariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Jumladan, poytaxtdagi istirohat bog‘lari va yashil hududlarga laboratoriya sharoitida yetishtirilgan “oltinko‘z” foydali hashorati tarqatilmoqda. Ushbu entomofag zararkunanda hashoratlar bilan oziqlanib, ularning sonini tabiiy ravishda kamaytirishga xizmat qiladi. Bu esa kimyoviy vositalardan foydalanishni qisqartirish va ekologik muvozanatni saqlash imkonini beradi.
Bundan tashqari, shahar yashil maydonlarida bioxilma-xillikni asrash va qushlar populyatsiyasini qo‘llab-quvvatlash maqsadida daraxtlarga sun’iy qush uyalari o‘rnatilmoqda. Bu tashabbus nafaqat qushlarning ko‘payishi va hududlarga keng tarqalishiga yordam beradi, balki ular orqali zararli hashoratlarning kamayishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ma’lumki, ko‘plab qush turlari o‘simliklarga zarar yetkazuvchi hashoratlar bilan oziqlanadi va shu orqali tabiiy himoya vositasi vazifasini bajaradi.
Mutaxassislar fikricha, bunday kompleks yondashuv — ya’ni biologik kurash usullarini keng joriy etish, foydali hashoratlar va qushlar orqali tabiiy muvozanatni tiklash — Toshkent shahrining fitosanitar holatini yaxshilashda muhim omil hisoblanadi. Shu bilan birga, bu tadbirlar manzarali va mevali daraxtlarning turli kasalliklarga chidamliligini oshiradi hamda shahar ekologiyasini sog‘lomlashtirishga xizmat qiladi.
Umuman olganda, poytaxtda amalga oshirilayotgan ushbu sa’y-harakatlar yashil hududlarni asrash, ularning jozibadorligini saqlab qolish va kelajak avlodlar uchun sog‘lom ekologik muhit yaratishga qaratilgan muhim qadam sifatida baholanmoqda.